Cisy

Cis (Taxus) to niezwykle ceniona roślina iglasta, która występuje w formie krzewu lub niewielkiego drzewa, dorastając nawet do 15–20 metrów wysokości, choć w ogrodach najczęściej spotykane są niższe, gęste formy krzewiaste. Charakteryzuje się bardzo wolnym wzrostem i imponującą długowiecznością — niektóre okazy żyją ponad tysiąc lat, co czyni cisa jednym z najstarszych drzew Europy.
Igły cisa są miękkie, płaskie, ciemnozielone z wierzchu i jaśniejsze od spodu, utrzymują się na roślinie przez cały rok. Cis jest rośliną dwupienną — osobniki męskie i żeńskie występują oddzielnie, a do zapylenia i pojawienia się dekoracyjnych, czerwonych osnówek z nasionami potrzebne są oba typy roślin. Charakterystyczną cechą cisa jest brak szyszek — zamiast nich pojawiają się pojedyncze nasiona otoczone mięsistą, jaskrawoczerwoną osnówką, która jest jadalna, ale samo nasiono oraz wszystkie inne części rośliny są silnie trujące.
Cis doskonale znosi strzyżenie i formowanie, dlatego jest chętnie wykorzystywany na żywopłoty, obwódki oraz do tworzenia rzeźb ogrodowych. Jest rośliną cieniolubną, dobrze rośnie nawet w miejscach zacienionych, a dzięki płytkiemu systemowi korzeniowemu nadaje się do sadzenia pod drzewami. Wymaga żyznej, wilgotnej, ale przepuszczalnej gleby i jest odporny na mróz oraz zanieczyszczenia powietrza.
Warto pamiętać o toksyczności cisa — wszystkie części rośliny (poza osnówką) zawierają trujące taksyny, dlatego należy zachować ostrożność przy uprawie w ogrodach, gdzie bawią się dzieci lub zwierzęta. Oprócz walorów ozdobnych, cis ma także znaczenie historyczne i użytkowe — jego drewno było cenione w stolarstwie i do wyrobu łuków, a obecnie związek paklitaksel pozyskiwany z cisa wykorzystywany jest w leczeniu nowotworów.
Cis to doskonały wybór do ogrodów formalnych, cienistych zakątków oraz jako soliter, który przez cały rok zachwyca elegancją i głęboką zielenią.