Clematisy, znane również jako powojniki, to liczna grupa pnączy z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae), obejmująca około 380 gatunków i setki odmian ogrodowych. Większość z nich to silnie rosnące, wieloletnie pnącza o zdrewniałych, lecz dość kruchych pędach, które wspinają się za pomocą ogonków liściowych, dlatego wymagają podpór o niewielkiej średnicy (do 1 cm). Oprócz pnączy istnieją też gatunki bylinowe o pokroju krzaczastym.
Clematisy słyną z niezwykle dekoracyjnych kwiatów – pojedynczych, półpełnych lub pełnych, w szerokiej palecie barw: od bieli, przez róż, fiolet, błękit, aż po purpurę i żółć. Kwiaty pojawiają się w zależności od odmiany od wczesnej wiosny do późnej jesieni, a ich średnica może sięgać nawet 25 cm. Po przekwitnięciu ozdobą są puszyste owocostany, które zdobią roślinę zimą.
Powojniki najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych lub lekko ocienionych, jednak ich korzenie powinny być zacienione i chłodne – można je osłonić ściółką lub niskimi roślinami okrywowymi. Preferują żyzne, wilgotne, dobrze przepuszczalne gleby o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Są odporne na mróz, a wiele odmian sprawdza się w polskim klimacie.
Pielęgnacja clematisów obejmuje regularne podlewanie, nawożenie nawozem o niskiej zawartości azotu oraz ściółkowanie, by utrzymać wilgoć i chłód przy korzeniach. Ważnym zabiegiem jest cięcie, które zależy od grupy kwitnienia:
•Grupa 1: kwitnące wiosną na pędach zeszłorocznych – wymagają jedynie lekkiego cięcia po kwitnieniu.
•Grupa 2: kwitnące na pędach zeszłorocznych i tegorocznych – lekkie cięcie wczesną wiosną.
•Grupa 3: kwitnące latem i jesienią na pędach tegorocznych – silne cięcie późną zimą lub wczesną wiosną, nawet do 20–50 cm nad ziemią.
Clematisy doskonale nadają się do obsadzania pergoli, altan, ogrodzeń, ścian, a także do uprawy w dużych pojemnikach na balkonach i tarasach. Są chętnie wybierane przez ogrodników ze względu na długi okres kwitnienia, różnorodność form i łatwość prowadzenia. Warto pamiętać, że wszystkie części powojników są trujące.
